Flags of Tomorrow: vlagontwerp herbekijken via semiotiek en verhaal

Vlaggen lijken vanzelfsprekend. Ze vertegenwoordigen landen, steden, sportteams, politieke bewegingen en gemeenschappen. Toch gebruiken veel vlaggen dezelfde formules: rechthoeken, strepen, vertrouwde kleuren en symbolen waarvan de betekenis vaak pas achteraf wordt uitgelegd.

Voor mijn thesis aan LUCA School of Arts in Brussel onderzocht ik hoe vlagontwerp herbedacht kan worden als een moderne semiotische discipline. Flags of Tomorrow bevraagt geërfde vexillologische (vlaggenkunde) conventies en onderzoekt hoe vlaggen duidelijker kunnen communiceren via narratief, inclusiviteit en visuele structuur.

Veel nationale vlaggen lijken sterk op elkaar. Ze zijn meestal rechthoekig, gebruiken vaak twee of drie basiskleuren en herhalen dezelfde lay-outs. Die uniformiteit komt deels uit Europese koloniale en maritieme tradities, waar rechthoekige vlaggen praktisch en makkelijk reproduceerbaar waren.

Vandaag kan die standaardisering verwarring creëren en culturele expressie beperken. Mijn onderzoek stelt dat vlaggen niet alleen territoriale markeringen hoeven te zijn. Ze kunnen ook visuele verhalen worden die gedeelde geschiedenissen, emoties, waarden en mythes uitdrukken.

Om dat idee te testen, ontwikkelde ik een systeem waarin kleuren emoties vertegenwoordigen, symbolen naar narratieve elementen verwijzen en de vlag van links naar rechts gelezen kan worden als een storyboard. De focus verschuift van het verdedigen van een territorium naar het vertellen van een gedeeld verhaal.

Een vroege casestudy was een herbedachte Palestijnse vlag. Ik verving de zwarte driehoek door een kaartvorm gebaseerd op het VN-verdelingsplan van 1947, om het idee van grenzen als vast of vanzelfsprekend in vraag te stellen. In een Brusselse tentoonstellingsruimte bracht die vlag gesprekken op gang over territorium, identiteit en representatie.

Latere ontwerpen weken verder af van conventioneel vlagontwerp. Ik maakte een gedeconstrueerde Palestijnse vlag uit losse stroken stof, een vlag voor Keltische volkeren gebaseerd op de Táin Bó Cúailnge en een vlag voor Māori geïnspireerd op het scheppingsverhaal van Rangi en Papa.

Het project onderzocht ook vlaggen voor ondervertegenwoordigde groepen, waaronder inheemse volkeren van het Noordpoolgebied. Die ontwerpen wilden bestaande identiteiten niet vervangen, maar testen hoe vlaggen specifieker, inclusiever en sterker verankerd kunnen worden in de verhalen van de gemeenschappen achter de vlag.

Flags of Tomorrow vertrekt vanuit één kernvraag: als vlaggen zo krachtig zijn als identiteitsdragers, waarom is hun ontwerptaal dan zo weinig geëvolueerd over de laatste 1000 jaar? Het project pleit voor symbolen die helderder, betekenisvoller en representatiever zijn voor de mensen erachter.